نیروگاه خورشیدی Cooma Solar Power Plant

وقتی نور طلایی خورشید صبحگاهی بر دشت‌های گسترده در استان جنوبی زامبیا می‌تابد، سایهٔ خطوط پنل‌های خورشیدی نیروگاه کوما چون موزاییکی نوین بر زمین نقش می‌بندد؛ نشانه‌ای از تحولی عمیق در منظومهٔ انرژی این کشور که سال‌ها به شدت به نیروگاه‌های آبی وابسته بوده است. نیروگاه خورشیدی کوما، واقع در بخش چُما، یکی از پروژه‌های پیشروی زامبیا در مسیر گسترش انرژی‌های تجدیدپذیر و کاهش آسیب‌پذیری شبکهٔ برق در برابر خشکسالی‌های مکرر است که تولید انرژی هیدروالکتریک را تحت فشار قرار داده است.

این نیروگاه در فاز نخست خود با ظرفیت نصب‌شدهٔ ۶۰ مگاوات برق خورشیدی و یک سامانهٔ ذخیره انرژی به ظرفیت ۲۰ مگاوات‌ساعت طراحی شده است تا در ساعات اوج مصرف و زمانی که خورشید نمی‌تابد، بتواند برق ذخیره‌شده را به شبکه تزریق و به پایداری عرضه کمک کند. این ترکیب خورشیدی–ذخیره انرژی، نخستین نمونهٔ شبکه‌متصل با ذخیرهٔ گسترده در زامبیا محسوب می‌شود و ضمن بهره‌برداری از تابش خورشید، چالش‌های متداول تولید متناوب انرژی خورشیدی را تا حد قابل‌توجهی کاهش می‌دهد.

در طراحی فنی این پروژه که بر اساس ارزیابی‌های مهندسی و محیط‌زیستی شکل گرفته، بیش از ۹۸ هزار پنل فوتوولتائیک دووجهی (bifacial) با ظرفیت اسمی ۶۱۰ وات پیش‌بینی شده است؛ پنل‌هایی که می‌توانند با بهره‌گیری از تابش مستقیم و بازتابی، تولید برق بیشتری نسبت به انواع سنتی داشته باشند و سطح فنی پروژه را ارتقا دهند. زمین اختصاص‌یافته به نیروگاه در حدود ۱۰۰ هکتار است، که فضای کافی برای آرایش بهینهٔ پنل‌ها، مسیرهای دسترسی و زیرساخت‌های جانبی فراهم می‌کند.

با سرمایه‌گذاری تقریباً ۶۵ میلیون دلار آمریکا، این پروژه نه‌فقط تولید انرژی پاک را ارتقا می‌دهد، بلکه با ایجاد اشتغال در مراحل ساخت و بهره‌برداری، فرصتی برای توسعهٔ اقتصادی محلی نیز فراهم می‌آورد. انتظار می‌رود نیروگاه کوما بیش از ۶۵٬۰۰۰ خانوار و کسب‌وکار را با برق پایدار تأمین کند و به کاهش وابستگی به واردات برق و کاهش خاموشی‌ها کمک نماید.

گسترش نیروگاه‌های خورشیدی مانند پروژهٔ کوما نشان می‌دهد که چگونه کشورهایی با منابع فراوان خورشیدی می‌توانند با سرمایه‌گذاری در فناوری‌های نوین، نه‌فقط پایداری شبکهٔ برق خود را تضمین کنند، بلکه گامی مؤثر در جهت کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای بردارند. این نیروگاه نقطهٔ عطفی در چشم‌انداز انرژی زامبیا و نمادی از تعهد به آینده‌ای پاک و پایدار است. کوما بیش از آن‌که یک مجموعهٔ نیروگاهی باشد، نمادی از امید و تغییر به سوی استفادهٔ گسترده‌تر از انرژی خورشیدی در آفریقاست؛ جایی که خورشید نه‌فقط منبعی طبیعی، بلکه منبعی پایدار برای نوسازی و تحول انرژی جوامع به‌شمار می‌رود.