نیروگاه خورشیدی آینه‌ای Kathu Solar Park

در دل صحرای کالاهاری شمالی، جایی که خورشید بی‌رحمانه بر شن‌های سرخ می‌تابد و بادهای خشک خاطرات کهن را جابه‌جا می‌کنند، نیروگاه کاتو همچون یک شهر آینه‌های درخشان برپا شده و یکی از پیشگامان واقعی انرژی پایدار در آفریقای جنوبی است. این پروژه ۱۰۰ مگاواتی متمرکز خورشیدی (CSP) که توسط کنسرسیوم کاتو سولار پارک (با رهبری ENGIE فرانسه و شرکای محلی مانند SIOC Community Development Trust، Investec و Lereko Metier) توسعه یافته است، در ژانویه ۲۰۱۹ به بهره‌برداری کامل رسید و تا ژانویه ۲۰۲۶ با عملکرد پایدار خود، سالانه حدود ۵۰۰ گیگاوات‌ساعت انرژی پاک تولید می‌کند؛ انرژی کافی برای تأمین برق پایدار ۱۷۹,۰۰۰ خانوار آفریقای جنوبی، حتی در ساعات اوج تقاضا پس از غروب آفتا و کاهش بیش از ۶ میلیون تن دی‌اکسید کربن در طول ۲۰ سال عمر عملیاتی (طبق گزارش‌های رسمی ENGIE و وزارت انرژی آفریقای جنوبی در ۲۰۲۵).

فناوری اصلی نیروگاه کاتو بر پایه parabolic trough (ناودانی‌های سهموی) با مدل SENERtrough®-2 استوار است؛ ۳۸۴,۰۰۰ آینه منحنی (هر کدام حدود ۵.۷۶ متر مربع) که نور خورشید را بر روی لوله‌های گیرنده متمرکز می‌کنند تا روغن حرارتی را تا ۳۹۳ درجه سانتی‌گراد گرم کنند. این حرارت سپس به بخار تبدیل شده و توربین بخار ۱۰۰ مگاواتی را به حرکت درمی‌آورد. نوآوری کلیدی، سیستم ذخیره‌سازی حرارتی با نمک مذاب (molten salt) است که ۴.۵ ساعت ذخیره کامل بار را فراهم می‌کند – یکی از بزرگ‌ترین سیستم‌های ذخیره CSP در آفریقا – و امکان تولید مداوم حتی پس از غروب را تضمین می‌نماید. این فناوری، همراه با سیستم‌های نظارت پیشرفته و تمیزکاری مکانیکی آینه‌ها برای مقابله با گرد و غبار صحرایی، راندمان بالایی در شرایط تابش شدید منطقه (حدود ۲۸۳۰ کیلووات‌ساعت بر متر مربع در سال) ارائه می‌دهد. بهترین شیوه برجسته کاتو، ادغام با برنامه‌های توسعه محلی است؛ بیش از ۳۰ درصد محتوای محلی در ساخت رعایت شد و پروژه هزاران شغل موقت (حدود ۱۴۰۰ در فاز ساخت) و ۸۱ شغل دائمی ایجاد کرد.

سرمایه‌گذاری ۵۶۹ میلیون دلاری عمدتاً از طریق وام‌های بانکی، توسعه‌دهندگان محلی و حمایت‌های REIPPPP (برنامه تولیدکنندگان مستقل انرژی تجدیدپذیر) تأمین شد؛ EPC توسط کنسرسیوم SENER (اسپانیا) و ACCIONA (اسپانیا) انجام گرفت. ساخت از می ۲۰۱۶ آغاز شد، فرآیند ذوب نمک در ۲۰۱۸ تکمیل گردید و عملیات تجاری در ۳۰ ژانویه ۲۰۱۹ شروع شد – رکوردی که با قرارداد خرید برق ۲۰ ساله PPA با Eskom همراه بود. این پروژه بخشی از دور ۳.۵ REIPPPP بود و یکی از معدود CSPهای موفق در آفریقای جنوبی به شمار می‌رود.

از منظر زیست‌محیطی، کاتو با کاهش انتشارات عظیم و استفاده از فناوری بدون سوخت فسیلی، به اهداف کاهش کربن آفریقای جنوبی کمک شایانی کرده است؛ برنامه‌های توسعه اجتماعی-اقتصادی (SED) شامل سرمایه‌گذاری میلیون‌ها راند در آموزش، بهداشت و زیرساخت‌های محلی (مانند بازسازی مدارس و حمایت از کسب‌وکارهای کوچک سیاه‌پوست) بوده و تأثیر مثبتی بر جوامع کاتو، کورومن و روستاهای اطراف گذاشته است. چالش‌هایی مانند هزینه بالای اولیه CSP (حل‌شده با ذخیره‌سازی نمک به جای باتری) و مدیریت گرد و غبار (با تمیزکاری منظم) وجود داشته اما موفقیت کاتو در ترکیب قابلیت تولید پایه (baseload-like) با انرژی تجدیدپذیر، آن را به الگویی برای پروژه‌های آینده آفریقا تبدیل کرده است.

تا سال ۲۰۲۶، این نیروگاه با نرخ دسترسی‌پذیری بالا، همچنان یکی از ستون‌های کلیدی گذار انرژی آفریقای جنوبی است و نشان می‌دهد چگونه خورشید کالاهاری، با انعکاس نور در هزاران آینه، نه تنها برق، بلکه امید به آینده‌ای پاک‌تر و عادلانه‌تر را برای نسل‌های آینده می‌آفریند.