نیروگاه خورشیدی Zimplats Solar Power Plant

در نزدیکی سلوس، جایی که زمین‌های خشک و آفتاب‌گیر زیمبابوه با معادن پلاتین هم‌آغوش شده‌اند، نیروگاه خورشیدی زیم‌پلتس به عنوان نخستین پروژه بزرگ‌مقیاس خورشیدی این کشور، دریچه‌ای به سوی استقلال انرژی صنعتی گشوده است. این تأسیسات ۳۵ مگاواتی (فاز A۱) که توسط شرکت زیمبابوه پلاتینوم ماینز (Zimplats) – زیرمجموعه Impala Platinum Holdings – توسعه یافته، در اوت ۲۰۲۴ (یا ژوئیه/اوت ۲۰۲۵ بر اساس برخی گزارش‌ها) توسط رئیس‌جمهور Mnangagwa افتتاح رسمی شد و تا ژانویه ۲۰۲۶ با عملکرد پایدار، بخشی از برق مورد نیاز عملیات معدنی را تأمین می‌کند؛ این پروژه بخشی از برنامه بلندمدت ۱۸۵ مگاواتی زیم‌پلتس است که با هدف کاهش وابستگی به شبکه ملی و واردات گران‌قیمت از زامبیا (با هزینه ۰.۱۲ دلار به ازای کیلووات‌ساعت در مقابل ۰.۶۰ دلار محلی) طراحی شده و هزینه تولید داخلی را به حدود ۰.۰۳ دلار به ازای کیلووات‌ساعت رسانده است.

فناوری به‌کاررفته شامل پنل‌های کریستالین سیلیکونی پیشرفته با سیستم ردیاب تک‌محوره (single-axis tracking) است که پنل‌ها را در طول روز دنبال خورشید می‌کند و تولید انرژی را تا ۲۵-۳۰ درصد نسبت به ساختارهای ثابت افزایش می‌دهد؛ بیش از ۷۴,۸۸۰ پنل در ردیف‌های منظم بر روی ۱۰۹ هکتار زمین نصب شده‌اند و به اینورترهای مرکزی متصل هستند. این طراحی، همراه با نظارت دیجیتال، چالش‌های گرد و غبار و نوسانات تابش منطقه را مدیریت کرده و راندمان بالایی در شرایط آب و هوایی زیمبابوه ارائه می‌دهد. بهترین شیوه برجسته این پروژه، تمرکز بر خودکفایی انرژی معدنی است. زیم‌پلتس با این نیروگاه، بخشی از نیازهای خود را به طور مستقیم تأمین می‌کند و برنامه دارد تا ظرفیت کل خورشیدی را به ۸۰ مگاوات (با فاز A۲ به ظرفیت ۴۵ مگاواتی در حال ساخت، هزینه ۵۴ میلیون دلار، تکمیل تا نیمه اول ۲۰۲۷) برساند، که بخشی از سرمایه‌گذاری ۱.۸ میلیارد دلاری گسترش معادن است.

توسعه در فازهای مرحله‌ای پیش رفته: فاز A۱ (۳۵ مگاوات) با سرمایه ۳۷ میلیون دلار تکمیل و در ۲۰۲۴/۲۰۲۵ راه‌اندازی شد؛ ساخت فاز A۲ (۴۵ مگاوات) در نوامبر ۲۰۲۵ آغاز شد و فازهای بعدی تا ظرفیت نهایی ۱۸۵ مگاوات ادامه خواهند یافت. این پروژه هزاران شغل موقت در ساخت ایجاد کرد و عملیات نگهداری نیروی کار محلی را استخدام می‌کند، ضمن اینکه بخشی از درآمد به برنامه‌های توسعه اجتماعی-اقتصادی (مانند آموزش و بهداشت محلی) اختصاص یافته است.

از دیدگاه زیست‌محیطی، نیروگاه با کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی و واردات برق، انتشار کربن را به طور قابل توجهی کاهش می‌دهد و الگویی برای معادن آفریقا ارائه می‌دهد؛ بهترین شیوه‌های اجرایی شامل حداقل اختلال در زمین‌های اطراف و ادغام با عملیات معدنی است که تأثیر بر اکوسیستم محلی را محدود کرده است. چالش‌هایی مانند نوسانات شبکه (حل‌شده با اتصال مستقیم و تولید داخلی) وجود داشته اما موفقیت زیم‌پلتس در ترکیب انرژی پاک با عملیات صنعتی، جایگاه زیمبابوه را در گذار انرژی تقویت کرده است.

تا سال ۲۰۲۶، این نیروگاه نه تنها برق ارزان و پایدار برای معادن پلاتین فراهم می‌کند، بلکه نشان می‌دهد چگونه خورشید سلوس با نوری بی‌پایان، می‌تواند پایه‌ای برای رشد اقتصادی، کاهش هزینه‌ها و آینده‌ای سبزتر در زیمبابوه بسازد؛ جایی که انرژی تجدیدپذیر، نه لوکس، بلکه ضرورت صنعتی است.